Waarom herinneren we ons sommige gebeurtenissen uit onze jeugd nog haarscherp, terwijl andere herinneringen nauwelijks terug te halen zijn? En wat kunnen onze jeugdherinneringen ons vertellen over de patronen die we als volwassene hebben ontwikkeld?

Sommige jeugdherinneringen vergeet je nooit

Zie je die foto hieronder?

Iedere keer als ik ernaar kijk, weet ik weer precies wat er met dat bootje gebeurde op een andere, behoorlijk winderige dag. Ik stapte eruit… en binnen een paar tellen lag het honderd meter verderop. Tot iemand erop ging staan. 😂

Bijzonder eigenlijk, hoe sommige herinneringen je altijd bijblijven. Soms herinner je je zelfs de kleinste details. De omgeving, de mensen die erbij waren of het gevoel dat je op dat moment had.

Terwijl andere gebeurtenissen, soms uit dezelfde periode, nauwelijks terug te halen zijn.

Hoe werkt dat eigenlijk? En wat zegt het over ons?

Waarom herinner ik me zo weinig van mijn jeugd?

Als coach maak ik regelmatig samen met een cliënt een levenslijn. We beginnen bij de eerste herinneringen en lopen vervolgens door de verschillende levensfasen, tot het hier en nu.

We staan stil bij belangrijke gebeurtenissen, mensen die invloed hebben gehad, mooie momenten en ervaringen die misschien minder prettig waren.

En soms zegt iemand:

“Ik weet eigenlijk maar heel weinig van mijn jeugd.”

Dat kan allerlei oorzaken hebben. Ons geheugen is nu eenmaal selectief. Vooral van onze eerste levensjaren herinneren we ons doorgaans weinig. Ook verschillen mensen sterk in hoeveel persoonlijke herinneringen ze kunnen terughalen.

Weinig jeugdherinneringen hebben betekent dan ook niet automatisch dat er iets vervelends is gebeurd.

Maar het maakt me als coach wel nieuwsgierig.

Want soms ontdekken we tijdens het maken van een levenslijn dat iemand als kind vooral bezig was met aanpassen. Met rekening houden met anderen. Niet tot last willen zijn. Of zichzelf een beetje wegcijferen.

En dat kan interessant zijn wanneer iemand als volwassene merkt dat diezelfde patronen nog steeds een rol spelen.

Je aanpassen als kind: een patroon dat je meeneemt

Kinderen zijn afhankelijk van hun omgeving. Ze hebben behoefte aan veiligheid, aandacht, erkenning en het gevoel dat ze mogen zijn wie ze zijn.

Wanneer die behoeften niet altijd worden gezien of begrepen, kunnen kinderen manieren ontwikkelen om daarmee om te gaan.

Bijvoorbeeld door:

• Vooral rekening te houden met de gevoelens van anderen.
• Niet te laten merken dat ze ergens moeite mee hebben.
• Conflicten te vermijden en anderen tevreden te houden.
• Al op jonge leeftijd veel verantwoordelijkheid te nemen.
• Hun eigen behoeften en emoties op de achtergrond te plaatsen.

Dat zijn niet per definitie verkeerde eigenschappen. Rekening houden met anderen, zelfstandig zijn en verantwoordelijkheid nemen kunnen juist waardevolle kwaliteiten zijn.

Maar wat gebeurt er wanneer je als volwassene merkt dat je bijna altijd voor anderen zorgt en nauwelijks nog weet wat je zelf nodig hebt? Of wanneer je het lastig vindt om nee te zeggen, grenzen aan te geven of hulp te vragen? Dan kan het waardevol zijn om te onderzoeken waar dat gedrag vandaan komt.

Wat je als kind hebt geleerd om je staande te houden, hoeft niet altijd te zijn wat je als volwassene nog nodig hebt.

Niet één grote gebeurtenis, maar veel kleine ervaringen

Wanneer we denken aan de invloed van onze jeugd, denken we vaak aan ingrijpende gebeurtenissen. Aan trauma, verlies, verwaarlozing of onveiligheid.

Maar niet alles wat ons vormt, is terug te voeren op één duidelijke gebeurtenis. Soms gaat het juist om kleine ervaringen die zich steeds opnieuw herhalen.

Misschien werd je verdriet regelmatig weggewuifd. Misschien kreeg je vooral complimenten wanneer je goed presteerde. Of misschien was er thuis weinig ruimte voor jouw emoties, omdat er andere zorgen waren.

Niet noodzakelijk omdat je ouders of verzorgers iets verkeerd wilden doen. Soms zagen ze eenvoudigweg niet wat jij op dat moment nodig had. En soms hadden ze zelf nooit geleerd hoe ze met bepaalde emoties of behoeften moesten omgaan.

Een kind kan daaruit onbewust conclusies trekken:

“Ik moet het zelf oplossen.”
“Mijn gevoelens zijn niet zo belangrijk.”
“Als ik me aanpas, vinden anderen me aardig.”

Dergelijke overtuigingen kunnen later invloed hebben op hoe je naar jezelf kijkt, hoe je relaties aangaat en hoe je omgaat met spanning of conflicten.

Wanneer je als kind anders was dan je omgeving verwachtte

Dit kan bijvoorbeeld ook spelen bij kinderen met ADHD, dyslexie of andere vormen van neurodivergentie.

Stel je voor dat je als kind voortdurend hoort dat je beter moet opletten, rustiger moet zijn, harder moet werken of je beter moet concentreren.

Terwijl je ontzettend je best doet.

Misschien lukt het je om je gedrag aan te passen aan wat de omgeving van je verwacht. Maar dat aanpassen kost energie. En wanneer je regelmatig het gevoel krijgt dat je niet helemaal voldoet, kan dat invloed hebben op je zelfvertrouwen.

Sommige kinderen leren hun moeilijkheden te verbergen. Anderen ontwikkelen perfectionisme, worden extra behulpzaam of proberen vooral geen fouten te maken.

Niet ieder neurodivergent kind ervaart dit op dezelfde manier. Maar wanneer jouw behoeften en mogelijkheden onvoldoende worden herkend, kan dat wel degelijk invloed hebben op hoe je jezelf ontwikkelt.

En soms ontdek je pas veel later hoeveel energie het je heeft gekost om je voortdurend aan te passen.

Maar ik heb toch een heel leuke jeugd gehad?

Dit is iets wat ik regelmatig hoor tijdens coachgesprekken. En dat kan absoluut waar zijn.

Je kunt liefdevolle ouders hebben gehad, fijne vakanties, goede vrienden en een thuis waar je met plezier aan terugdenkt.

En tegelijkertijd kun je als kind bepaalde dingen hebben gemist.

Misschien was er een broer of zus die veel aandacht nodig had. Misschien waren je ouders druk met werk, ziekte of andere verantwoordelijkheden. Of misschien was jij gewoon het kind dat altijd alles zelf wel regelde. Het kind waar niemand zich zorgen over hoefde te maken. Dat kan betekenen dat er minder aandacht was voor wat jij eigenlijk nodig had.

Een fijne jeugd en onvervulde behoeften kunnen naast elkaar bestaan.

Het één maakt het ander niet minder waar. Het gaat er ook niet om je jeugd achteraf als goed of slecht te beoordelen. Het gaat erom dat je ruimte maakt voor het hele verhaal.

Voor de mooie herinneringen én voor wat misschien moeilijk was.

Wat vertelt jouw levenslijn over jezelf?

Een levenslijn is een manier om samen terug te kijken op de verschillende fasen van je leven. Niet alleen naar wat er is gebeurd, maar ook naar hoe je die gebeurtenissen hebt ervaren en wat je ervan hebt geleerd.

We onderzoeken bijvoorbeeld welke mensen belangrijk voor je waren, wanneer je je gezien en gesteund voelde en welke situaties juist lastig waren. Soms worden daarbij patronen zichtbaar die je eerder niet met elkaar in verband bracht.

Misschien ontdek je dat je al heel jong verantwoordelijkheid nam voor anderen. En dat je dat vandaag nog steeds doet, zelfs wanneer het ten koste gaat van jezelf. Of dat je als kind leerde om conflicten te vermijden en nu moeite hebt om je grenzen aan te geven in je relatie of op je werk.

De levenslijn helpt om nieuwsgierig te kijken naar de samenhang tussen vroeger en nu. Niet om te bewijzen dat alles wat je vandaag doet door je jeugd komt. Zo eenvoudig werkt het niet.

Maar wel om meer inzicht te krijgen in hoe je bent geworden wie je bent.

Je verleden begrijpen om vandaag andere keuzes te maken

Voor mij is dat een belangrijk onderdeel van coaching: niet zoeken naar problemen in je verleden. Niet proberen om alsnog schuldigen aan te wijzen. En ook niet om iedere moeilijke ervaring een naam of diagnose te geven. Maar om samen met nieuwsgierigheid en zonder oordeel te onderzoeken welke ervaringen je hebben gevormd.

Welke overtuigingen heb je ontwikkeld? Welke patronen hebben je ooit geholpen? En welke zitten je vandaag misschien in de weg? Want zodra je een patroon begint te herkennen, ontstaat er ook ruimte om ermee aan de slag te gaan.

Misschien leer je om vaker stil te staan bij wat jij nodig hebt. Om je grenzen duidelijker aan te geven. Om hulp te vragen of om minder streng voor jezelf te zijn. Dat vraagt tijd, aandacht en oefening. Maar het kan je helpen om steeds meer te leven vanuit wie je vandaag bent, in plaats van automatisch te reageren vanuit wat je vroeger hebt geleerd.

Je verleden kunnen we niet veranderen. Wel kun je leren om ervoor te zorgen dat het je vandaag minder in de weg zit.

Nieuwsgierig naar jouw verhaal?

Merk je dat je steeds tegen dezelfde patronen aanloopt? Dat je jezelf gemakkelijk wegcijfert, moeilijk grenzen aangeeft of vaak het gevoel hebt dat je tekortschiet?

Dan kan het waardevol zijn om samen te onderzoeken waar dat vandaan komt. In mijn coaching kijken we niet alleen naar wat je wilt veranderen, maar ook naar de ervaringen, overtuigingen en gevoelens die daarbij een rol spelen.

Met aandacht voor jouw verhaal, jouw tempo en wat jij nodig hebt. Want uiteindelijk gaat het niet alleen om begrijpen waarom je doet wat je doet.

Het gaat er vooral om dat je de ruimte krijgt om steeds meer jezelf te zijn.

Neem gerust contact met me op als je hierover wilt praten.